Դեպի վեր

«4 ական է դրված պետության տակ, և Նիկոլ Փաշինյանը պայթում է». Արծրուն Պեպանյան

168.am09/18/2019, 6:00

«4 ական է դրված պետության տակ, և Նիկոլ Փաշինյանը պայթում է». Արծրուն Պեպանյան

Հարցազրույց գրող, քաղաքական վերլուծաբան Արծրուն Պեպանյանի հետ

– Պարոն Պեպանյան, Հայաստանում ստեղծված իրավիճակն ինչպե՞ս եք գնահատում, ինչի՞ կհանգեցնի այս ամենը:

– Հայաստանյան վիճակն արդեն 30 տարի շատ աղետալի է, և մեր քաղաքական ուժերը, դժբախտաբար, չունեն այդքան խոհունություն, որ պարզեն, թե մեր իրականությունն ինչու է խճողված և քաոսային, և իրատեսական ելք առաջարկեն: Չկա այնպիսի ուժ, որ գիտի մեր ներքին խնդիրները, ունի լուծման տարբերակ, կադրեր, և կարող է ֆինանս ու մյուս պակասող բաները բերել և երկիրն այս վիճակից հանել: Այսօր, ցավոք, դա չկա, և ինչպիսի փոփոխություն էլ դուք անեք, եղած քաղաքական ուժերին ինչ դասավորությամբ էլ իշխանության բերեք, երաշխավորում եմ, որ էական քաղաքական փոփոխություն չի լինելու: Կոսմետիկ ինչ-որ փոփոխություն կլինի, բայց դա հիմա էլ կա: Փաշինյանը որ եկել էր, որոշ տեղերում որոշակի կարգավորումներ արեց, բայց դա ժամանակավոր է, կամաց-կամաց այդ հինը վերադառնալու է: Երկրորդ՝ դու ունես մեծ սև հեղեղ, մի փոքր մաքուր առվակ ես մտցրել, ընդհանուր պատկերը նորից մնում է սև և չի երևում:

– Այսինքն՝ չի՞ ստացվում, որ ժողովուրդը վստահեց, տվեց իր ձայնը, բայց իշխանությունները չարդարացրեցին այդ վստահությունը:

– Հենց առաջին օրը, երբ դեռ այս շարժումը նոր սկսվում էր, ես վստահ էի, որ այս ուժը, եթե գա իշխանության, առանձնակի հաջողություն չի ունենալու:

– Ինչո՞ւ:

– Որովհետև ես իմ կյանքից 20 և ավելի տարիներ նվիրել էի՝ հասկանալու համար՝ ինչո՞ւ մենք խնդիրներ ունենք, ինչո՞ւ ՀՀՇ-ն, որ գերհզոր շարժում էր, պայքարում էր խորհրդային ահռելի կասրության դեմ, և ամբողջ ազգն էր միասնական, բայց իրենք եկան իշխանության, և մի քանի տարի հետո Երևանում չէի կարողանում մարդ գտնել, որ ասեր՝ ես քվեարկել եմ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի օգտին: Ինչո՞ւ ՀՀՇ-ն տապալվեց, ինչո՞ւ 1998թ., երբ Ռոբերտ Քոչարյանը եկավ իշխանության, այն ժամանակվա բոլոր ընդդիմադիր ուժերը, որ բողոքում էին ՀՀՇ-ից, եկան իշխանության և փաստաթուղթ հրապարակեցին, թե ինչպիսի երկիր են կառուցելու, բայց չկարողացան: Գնում ենք Երկրորդ Հանրապետության ավարտ՝ քաոս էր Հայաստանում, նայում ենք Առաջին Հանրապետություն՝ քաոս էր Հայաստանում: Այսինքն՝ վերջին 100 տարվա մեջ ինչքան պետություն ունենալու հնարավորություն ունեցել ենք, քաոս է եղել, և այսօրվա քաղաքական գործիչներն այդ հարցին չեն կարող պատասխանել՝ ինչո՞ւ 100 տարի անընդմեջ մեզ մոտ քաոս է: Անգամ, երբ իրենց տանում, քո վերլուծությունները տալիս ես… բոլորին էլ տվել եմ, Փաշինյանին էլ եմ նամակ գրել, երբ նոր վարչապետ էր, որ այս ականները կան, դուք որ եկել եք իշխանության, պայթելու եք, հեղինակազրկվելու եք, չեք կարողանալու փոփոխություններ անել, և մարդիկ հուսահատվելու են:

– Որո՞նք են այդ ականները:

– Եթե շատ սեղմ ասեմ, ապա առաջին ականը հայտնաբերել են 90 տարի առաջ Հայկ Ասատրյանը, Նժդեհը, 110 տարի առաջ էլ՝ Հովհաննես Թումանյանը: Իրենք պարզել են, որ հայ ժողովուրդը երկար ժամանակ գտնվելով օտարի դաժան լծի տակ՝ ընդամենը մի խնդիր է ունեցել՝ այդ պահին ինչպես իր գոյությունը պահի: Հնից ունեցած հատկանիշները՝ առնականություն, քաջություն, հավաքականություն, աստիճանաբար ետ են գնացել, և ինքը ձեռք է բերել այլ՝ գոյությունը պահպանող հատկանիշներ՝ հաջողացնել, խաբել, ֆռռացնել ու նման բաներ: Պետության զգացողությունը դուրս է եկել ժողովրդի միջից: Նժդեհն ասում էր, որ դա ժողովուրդ էլ չէ, այլ՝ ուծացած զանգված: Թումանյանն ասում էր, որ այդ 1000 տարվա նվաստացուցիչ պայմաններում գտնվելու հետևանքով ներքին չարություն է առաջանում մարդու մեջ, երբ նա չի կարողանում վրեժ լուծել: Թումանյանն ասում էր՝ այս տեսակի մարդն ինչ էլ ստեղծի, լինելու է ներսից ճիճուն կերած պտղի նման, այսինքն՝ արտաքինից լավ է, բայց ներսից բանի պետք  չէ: Այդ մարդու ստեղծած պետությունը, որ հիմա մենք տեսնում ենք, ներսից ճիճվի կերած է: Թումանյանը, Նժդեհը, Հայկ Ասատրյանն ասում էին, որ պետք է փոխել հայ մարդու մտածողությունը, նրանք նույնիսկ ուղիներն էին նշում, բայց այս խնդիրը ոչ մի քաղաքական ուժ հաշվի չի առնում:

Մարդկանց մտածողությունն այլ է, բայց դու ուզում ես ինչ-որ գեղեցիկ պետություն կառուցել, և չի ստացվում: Երբ ընտրություններին Փաշինյանի թիմն այդքան մեծ թվով ձայներ ստացավ, ես ասել եմ՝ պարոն Փաշինյան, ուրախանալու փոխարեն՝ քո գլուխը պետք է բռնես, ասես՝ այս մակարդակն ունեցող ժողովրդից ինչպե՞ս եմ պետություն կառուցելու: Հիմա ինքը բարի ցանկություններով եկել է, ուզում է ինչ-որ մի բան անի, չի ստացվում, չէր էլ ստացվելու, ժողովուրդը սպասում է, հույսերը չեն արդարանում, և սկսում են քեզանից դժգոհել: Երբ «Հայք» թերթի խմբագիրն էի, տեսել եմ, որ իշխանություններն ուզում էին երկրի որևէ խնդիր լուծել, բայց դա չէր լուծվում, որովհետև ներքին օղակներում քաոս էր ստեղծվում:

Մեկ-երկուս, երբ ժողովուրդը սկսի Փաշինյանին չսիրել, Փաշինյանն էլ սկսելու է ժողովրդին չսիրել, և առաջանալու է թշնամանք: Հաջորդը՝ երբ կապիտալիզմին ենք անցնում, երբ ամբողջ պետական ունեցվածքը դու պետք է բաժանես մարդկանց մեջ, իսկ քեզ մոտ արդարության զգացողություն չունես, դատարան չունես, ոչինչ չունես, այդ դեպքում նրանք, ովքեր իշխանության են, սկսում են այս շենքը վերցնել, այն փողոցը վերցնել: Ճիշտ է՝ իրենք գաղափարով են եկել, բայց այդ շենքի արժեքը գաղափարից մեծ է, ճզմում է գաղափարը, և սկսվում է թալանը: Այս դեպքում, այն մարդիկ, ովքեր իրենց մեջ բարոյականություն ունեն, չեն կարող մտնել այդ մրցավազքերի մեջ, իրենք կողք են քաշվում: Իսկ նրանք, ովքեր փողոցի տղաներ են, այդ խնդիրը չունեն, սկսում են շատ արագ մերձենալ իշխանավորների հետ և կամաց-կամաց դառնում են օլիգարխ: Մշակութային ստորին շերտերը սկսում են հարստանալ, մերձենալ իշխանությունների հետ, անգամ՝ մտնել իշխանության մեջ, և բերում են իրենց ցածր մշակույթն ու աղավաղում քո իրականությունը:

Երրորդ՝ չի կարելի գնալ, ուրիշի օրենքները բերել և միանգամից փորձել քո ժողովրդի մոտ իրականացնել: Ֆրանսիացի փիլիսոփա Լե Բոնը 1800-ականների վերջերին ասել է, որ դու քո ժողովրդի մտածողությունը պետք է փոխես, մոտեցնես ֆրանսիական ժողովրդի հոգեբանությանը, պատրաստ լինի դրան, նոր այդ օրենքները ներդնես: Մենք դա չարեցինք, բերեցինք ֆրանսիական օրենքները, ասացին՝ ժողովուրդ, կարող եք ընտրել, մյուս կողմից էլ՝ կապիտալիզմ էինք կայացնում, երբ իշխանավորները շենքեր, գործարաններ են վերցնում, իսկ չքավորներին ասում էին՝ գիտեք, կարող եք գնալ քվեարկել և այդ մարդկանց հեռացնել: Դրա համար եղան բախումներ՝ Մարտի 1, 1996թ. սեպտեմբերի 25: Հիմա դատ է, չէ՞, գնում. եթե խորը նայում ես, մենք 1990թ. ամբողջ ազգով մի սխալ ենք արել՝ փորձել ենք ֆրանսիական օրենքներն աշխատացնել, չիմանալով, որ Լե Բոնն ասում էր՝ դուք հետո իրար վրա կրակելու եք, հետո կրակել են, հիմա էլ ասում են՝ մեղավորը դու ես, որ կրակել են, իսկ մեղավորը մենք ենք, որ 1990թ. բերեցինք օրենքներ, որոնք չեն աշխատում: Սրան էլ գումարվում են արտաքին ուժերը, և ստացվում է՝ 4 ական է դրված պետության տակ, և Նիկոլ Փաշինյանը պայթում է:

Ես դեռ հեղափոխության օրերին ասել եմ՝ այս ժողովուրդը ձեր խնդիրն է, այս մակարդակի ժողովրդով դուք չեք կարողանալու նոր Հայաստան ստեղծել, հենց գաք իշխանության՝ այս մարդիկ իրենց մակարդակին հավասար պահանջներ են դնելու ձեր առջև ու ձեզ խայտառակելու են: Ես նույնիսկ իրենց ասում էի՝ հանկարծ շուտ իշխանության չգաք, դա ձեր տապալումն է լինելու: Ես գտնում եմ, որ Սերժ Սարգսյանը հատուկ իշխանությունը շուռ տ...

Կարդալ ամբողջովին

Եղանակ

Ջերմ {{currentData.temp}}℃
Քամի {{currentData.wind}}կմ/ժ
Խոնավ {{currentData.humidity}}
  • Երեւան
  • Աբովյան
  • Ծաղկաձոր
  • Սեւան
  • Գյումրի
  • Էջմիածին
  • Դիլիջան
  • Վանաձոր
  • Աշտարակ
7 օրվա տեսություն

Փոխարժեքներ

ԱռքՎաճառք
USD384.5390.5
EUR409421
RUR4.114.31
ավելին
Արդեն հասանելի է
Դեպի վեր